Studija: klimatske promjene skoro 40 puta povećale vjerovatnoću rekordno toplog avgusta u Srbiji

Avgust 2026. godine upisan je kao najtopliji i drugi najsušniji avgust u Srbiji otkako postoje mjerenja, a naučna studija atribucije pokazala je da su klimatske promjene povećale vjerovatnoću ovakvog mjeseca oko 39 puta.

Prema podacima Republičkog hidrometeorološkog zavoda, tokom gotovo cijelog avgusta dnevne maksimalne temperature na skoro svim mjernim stanicama u Srbiji bile su iznad prosjeka za period od 1961. do 1990. godine. Najtoplije je bilo u Ćupriji, gdje je prosječna maksimalna temperatura iznosila 36,5 stepeni Celzijusa, dok je u još pet gradova, uključujući Beograd i Novi Sad, prosjek bio preko 35 stepeni.

Tim sa Fizičkog fakulteta u Beogradu, koji čine dr Vladimir Đurđević, dr Milica Tošić i Lazar Filipović, uradio je studiju atribucije da bi utvrdio koliko su klimatske promjene doprinijele ovom rekordu. Rezultati pokazuju da bi ovakav avgust u klimi iz 1950. godine bio gotovo nezamisliv događaj, koji bi se očekivao jednom u oko 279 godina, dok se u današnjoj klimi može očekivati približno jednom u sedam godina.

„Međutim, u današnjoj klimi, takav avgust može se očekivati približno jednom u sedam godina“, objasnio je dr Vladimir Đurđević sa Fizičkog fakulteta u Beogradu, dodajući da to nije slučajna posljedica prirodne varijabilnosti klimatskog sistema, već posljedica jasnog uticaja klimatskih promjena.

Ovogodišnji avgust oborio je rekord star samo dvije godine, pošto je prethodni najtopliji avgust u Srbiji zabilježen 2024. godine. Prije toga, rekord je držao avgust iz 1952. godine i „stajao“ je 72 godine, da bi u posljednje tri godine bio oboren dva puta.

Stručnjaci upozoravaju da klimatske promjene ne mijenjaju samo prosječne temperature, nego pomjeraju cijelu raspodjelu ljetnjih temperatura ka višim vrijednostima, zbog čega veoma topli mjeseci i toplotni talasi postaju sve češći.

„Što se emisije brže i odlučnije smanje, to će manji biti rizik da današnji ekstremi postanu još češći i intenzivniji, a prilagođavanje još skuplje i teže u decenijama koje dolaze“, poručio je Đurđević, naglašavajući da je prilagođavanje na nove uslove važno za zdravlje ljudi, poljoprivredu, energetiku i vodne resurse, ali da samo smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte može ograničiti dalje zagrijavanje.

Istraživanje je sprovedeno prema metodologiji međunarodne inicijative „World Weather Attribution“.