Naučnici otkrili da je voda pokretala vulkane prije tri milijarde godina

Geolozi koji proučavaju neke od najstarijih vulkanskih stijena na Zemlji pronašli su dokaze da je voda uticala na unutrašnjost planete i podsticala vulkansku aktivnost prije više od tri milijarde godina.

Međunarodni tim naučnika, koji je predvodio geohemičar Erik Vandenburg sa Univerziteta u Adelaidi, analizirao je drevne stijene sa Pilbara kratona u Zapadnoj Australiji. Rezultati pokazuju da je voda putovala duboko ispod površine prije nego što je učestvovala u stvaranju magme koja je hranila vulkane slične onima koji danas okružuju Pacifik u takozvanom „vatrenom prstenu".

Studija, objavljena u časopisu Nature Communications, ukazuje na to da je Zemlja mogla da kruži vodu između površine i unutrašnjosti mnogo ranije nego što se do sada mislilo, iako je mlada planeta funkcionisala potpuno drugačije od današnjeg svijeta.

„Ove stijene su nastale prije više od tri milijarde godina, kada je Zemlja bila veoma drugačije mjesto", rekao je Vandenburg, koji radi na Školi za fiziku, hemiju i nauke o Zemlji. Prema njegovim riječima, rana Zemlja je bila previše vruća da bi tektonske ploče funkcionisale na način na koji to čine danas, pa je do sada bilo nejasno da li je površinska voda uopšte mogla da dopre tako duboko - i ako jeste, na koji način.

Istraživači su predložili novi geološki mehanizam koji su nazvali „dripdukcija" - proces u kojem su gusti, vodom bogati dijelovi hladnije spoljašnje kore povremeno tonuli i propadali u topliju unutrašnjost planete, noseći vodu sa sobom. Kada bi ti dijelovi kore potonuli, oslobađali su vodu u unutrašnjost, koja je zatim pomagala stvaranje magme. Ta magma se kasnije izdizala, izbijala kroz vulkane i hladila se u stijene koje su opstale milijardama godina.

„Zemlja tada nije funkcionisala potpuno isto kao danas, ali izgleda da su neki ključni procesi već bili uspostavljeni", dodao je Vandenburg. Otkriće se bavi važnim pitanjem u geologiji - kada su materije počele da se kreću između površine Zemlje i njene duboke unutrašnjosti, što utiče na vulkansku aktivnost, rast kontinenata i kretanje sastojaka bitnih za život.

Stijene iz ovog perioda su izuzetno rijetke, zbog čega je region Pilbara posebno vrijedan - sadrži jedne od najbolje očuvanih stijena rane Zemlje. Proučavanjem hemijskih tragova zarobljenih u stijenama, tim je uspio da rekonstruiše geološke događaje stare oko 3,1 milijardu godina, pokazujući da je mlada planeta bila mnogo dinamičnija nego što se ranije pretpostavljalo.

U istraživanju su, pored Univerziteta u Adelaidi, učestvovali i Univerzitet Monaš, Geološki zavod Zapadne Australije, Univerzitet Kertin, Australijski nacionalni univerzitet, Univerzitet u Kardifu i Helmholcov centar za istraživanje okeana GEOMAR iz Njemačke.