Rubinova opservatorija snimila najdetaljniju sliku poznatog COSMOS polja

Opservatorija Vera K. Rubin objavila je najdetaljniju sliku do sada čuvenog COSMOS polja, dijela neba u sazviježđu Sekstant koji astronomi proučavaju više od dvije decenije. Snimak sadrži preko pola miliona galaksija i više od 50.000 pojedinačnih zvijezda.

COSMOS polje, poznato i kao Cosmic Evolution Survey Deep Field, ranije je fotografisao svemirski teleskop Habl u segmentima između 2003. i 2005. godine, uz pomoć svoje kamere za dubinska snimanja. Snimci su kasnije spojeni u jednu cjelovitu sliku kosmičke evolucije, uz podršku brojnih zemaljskih i svemirskih teleskopa.

Novi snimak nastao je zahvaljujući kameri LSST (Legacy Survey of Space and Time), koja se smatra najmoćnijom digitalnom kamerom na svijetu sa rezolucijom od 3,2 gigapiksela. Ovo je prvi put da je ta kamera proizvela sliku i katalog namijenjen naučnim istraživanjima, a nastala je slaganjem stotina pojedinačnih snimaka.

Fil Maršal, zamjenik direktora opservatorije u Nacionalnoj akceleratorskoj laboratoriji SLAC, istakao je da je COSMOS polje izuzetno važno za nauku koju omogućava LSST. „Bogatstvo ranijih posmatranja, kao i ponovljeno usmjeravanje na ovo polje tokom testiranja instrumenata i kao jedno od dubinskih polja LSST-a, učiniće ga veoma vrijednim poligonom za testiranje dok se naučnici pripremaju za rad sa podacima istraživanja“, rekao je Maršal.

Snimak prikazuje raznovrsne tipove galaksija - spiralne sa prečkom i kracima, glatke eliptične galaksije, slabo osvijetljene crvene galaksije, kao i izobličene galaksije koje se spajaju. Zvijezde vidljive na slici pripadaju Mliječnom putu i nalaze se na liniji posmatranja, dok je kamera namjerno usmjerena dalje od najgušćeg dijela galaktičke ravni kako bi se izbjeglo zamagljivanje slike prašinom i gasom iz međuzvjezdane sredine.

Bob Blum, direktor opservatorije pri Nacionalnoj fondaciji za nauku NOIRLab, naveo je da je ovaj snimak tek početak rada u tom dijelu neba. „Ponovljene posjete ovom polju tokom narednih godina pokazaće snagu dizajna našeg istraživanja za otkrivanje, obezbjeđujući naučnoj zajednici veliki broj prolaznih i promjenljivih objekata poput supernovih za dalje proučavanje“, rekao je Blum.

Snimak je objavljen povodom takozvanog Ranog pregleda podataka 2 (EDP2), prve faze šireg izdanja podataka koje obuhvata posmatranja opservatorije od aprila 2025. do januara 2026. godine, prikupljena tokom perioda naučne provjere instrumenata. Deset godina dugo istraživanje LSST tek predstoji, a ovaj pregled služi i za testiranje alata i priprema za dugoročno posmatranje svemira.