Naučnici otkrili prirodni mehanizam koji gasi upalu u organizmu

Istraživači sa Univerzitetskog koledža u Londonu otkrili su biološki mehanizam koji pomaže tijelu da zaustavi upalu, što bi moglo dovesti do novih terapija za hronične upalne bolesti koje pogađaju milione ljudi.

Upala je jedan od najvažnijih odbrambenih odgovora imunog sistema - pomaže tijelu da se bori protiv infekcije i popravi oštećeno tkivo. Problem nastaje kada taj odgovor ostane aktivan predugo, jer tada može oštetiti zdravo tkivo i doprinijeti razvoju artritisa, srčanih oboljenja i dijabetesa. Dok je bilo dobro poznato kako upala počinje, mnogo manje se znalo o tome kako organizam prepoznaje da je opasnost prošla i prelazi iz faze borbe u fazu popravke.

Studija, objavljena u časopisu Nature Communications, ukazuje na grupu malih molekula nastalih iz masti, takozvanih epoksi-oksalipina, kao ključnog dijela tog procesa gašenja upale. Prema istraživačima, ovi molekuli djeluju kao prirodne kočnice imunog sistema - sprječavaju prekomjeran rast takozvanih intermedijarnih monocita, vrste bijelih krvnih zrnaca koja kratkoročno pomažu zarastanju, ali dugoročno mogu doprinijeti hroničnoj upali ako ih ima previše ili ostanu predugo aktivna.

Da bi proučili proces direktno kod ljudi, naučnici su zdravim dobrovoljcima ubrizgali malu količinu UV-zračenjem usmrćenih bakterija E. coli u podlakticu. Pošto bakterije nisu bile žive, nisu mogle izazvati infekciju, ali su i dalje izazvale privremenu upalnu reakciju sa bolom, crvenilom, toplotom i otečeću stanjem. Učesnicima je zatim, u različitim fazama upale, davan lijek GSK2256294, koji blokira enzim rastvorljivu epoksid hidrolazu (sEH). Kako ovaj enzim inače razgrađuje epoksi-oksalipine, njegovim blokiranjem ostaje više ovih zaštitnih molekula u organizmu.

Blokiranje enzima povećalo je nivo epoksi-oksalipina, ubrzalo povlačenje bola i znatno smanjilo broj intermedijarnih monocita u krvi i tkivu - ćelija povezanih sa produženom upalom i napredovanjem upalnih bolesti. Lijek nije značajno promijenio spoljašnje znake poput crvenila ili otečeća stanja, što ukazuje da je uticao na dublje imunološke procese i onda kada su vidljivi simptomi ostali gotovo nepromijenjeni.

Naučnici su dalje utvrdili da jedan od ovih molekula, nazvan 12,13-EpOME, potiskuje signalni put poznat kao p38 MAPK, koji podstiče pretvaranje monocita u oblik povezan sa dugotrajnom upalnom aktivnošću. Mehanizam su potvrdili i laboratorijskim eksperimentima i kod dobrovoljaca koji su primili lijek koji direktno blokira p38.

Dr Olivija Brejken sa Katedre za starenje, reumatologiju i regenerativnu medicinu Univerzitetskog koledža u Londonu, prva autorka studije, izjavila je da nalazi otkrivaju prirodni put koji ograničava štetno širenje imunih ćelija i pomaže bržem smirivanju upale. „Ciljanje ovog mehanizma moglo bi da dovede do bezbjednijih terapija koje uspostavljaju imunološku ravnotežu bez potiskivanja cjelokupnog imuniteta", rekla je Brejkenova, dodajući da hronična upala predstavlja veliku globalnu prijetnju po zdravlje.

Profesor Derek Gilroj sa Odjeljenja za medicinu Univerzitetskog koledža u Londonu, glavni autor studije, naveo je da je ovo prva studija koja je kod ljudi mapirala aktivnost epoksi-oksalipina tokom upale i da bi jačanje ovih zaštitnih molekula moglo omogućiti dizajniranje bezbjednijih tretmana za bolesti izazvane hroničnom upalom. Istakao je da je istraživanje sprovedeno isključivo na ljudima, uz korišćenje lijeka koji je već odobren za ljudsku upotrebu i koji bi mogao da se prenamijeni za liječenje pogoršanja hroničnih upalnih bolesti - oblasti u kojoj trenutno nedostaje efikasnih terapija.