Teleskop Džejms Vebb zabilježio najsnažniji izliv gasa iz mrtve galaksije

Astronomi koji koriste svemirski teleskop Džejms Vebb zabilježili su najsnažniji izliv gasa ikada izmjeren iz „mrtve" galaksije van naše kosmičke okoline. Pokazalo se da ni tako snažan izliv nije dovoljan da trajno obustavi stvaranje novih zvijezda.

Naučnici su proučavali 23 masivne, ugašene galaksije stare između 11 i 13 milijardi godina, u kojima je stvaranje zvijezda već prestalo. Istraživanje je objavljeno 14. avgusta u časopisu Astronomy & Astrophysics, a vodio ga je Pengpei Zu iz Centra za kosmičku zoru (DAWN) u Kopenhagenu.

Tim je pratio hladan, neutralan gas koji se izbacuje iz centra galaksija koristeći specifičan apsorpcioni signal natrijuma, poznat kao Na I D dublet. Ova metoda otkriva znatno veću masu izbačenog gasa nego mjerenja vrućeg, jonizovanog gasa koja su se do sada uglavnom koristila.

Prema podacima iz studije, kod galaksija koje imaju i neutralne i jonizovane izlive, stopa izbacivanja neutralnog gasa je 10 do 100 puta veća od jonizovanog. Među 23 posmatrane drevne galaksije, tragovi izliva pronađeni su u 13, a kod sedam je zabilježena jasna promjena boje svjetlosti koja pokazuje da se gas kreće prema Zemlji, odnosno od galaksije.

Istraživači su otkrili da u svim galaksijama gdje je izliv detektovan, njegova stopa premašuje trenutnu stopu stvaranja novih zvijezda u toj galaksiji. Ipak, većina izbačenog gasa se ne kreće dovoljno brzo da zauvijek napusti galaksiju, već je vjerovatnije da će se, poput fontane, vratiti u galaksiju za nekoliko miliona do nekoliko stotina miliona godina.

Kada se gas vrati, stvaranje zvijezda može se ponovo pokrenuti. Autori studije navode da izlivi vjerovatno predstavljaju kratkotrajne cikluse fontana, a ne događaje koji trajno gase galaksiju.

Posebnu pažnju privukla je galaksija označena kao DD-236, kod koje je zabilježen najsnažniji izliv gasa ikada mjeren van bliže kosmičke okoline. Njen izliv je bio praćen znacima aktivne, hraniće supermasivne crne rupe u centru. Naučnici još ne znaju šta tačno pokreće ove izlive - samo dvije od 13 galaksija sa izlivima pokazuju znake aktivnih crnih rupa, dok dvije galaksije sa potvrđenim aktivnim crnim rupama nemaju izlive.