Naučnici otkrili da je oblak sa vulkana Hunga Tonga uništavao metan u atmosferi

Erupcija vulkana Hunga Tonga-Hunga Ha'apai u januaru 2022. godine izazvala je neočekivanu hemijsku reakciju koja je uništila dio metana koji je sam vulkan izbacio u atmosferu, pokazala je nova studija objavljena u časopisu „Nature Communications“.

Naučnici su otkriće napravili analizom satelitskih snimaka ogromnog oblaka koji je nastao poslije erupcije. U tom oblaku su zabilježili izuzetno visoke koncentracije formaldehida - jedinjenja koje nastaje kratkotrajno tokom hemijskih reakcija u kojima se molekuli metana razgrađuju.

Kako formaldehid opstaje samo nekoliko časova, njegovo prisustvo u velikim količinama predstavlja pouzdan pokazatelj da se razgradnja metana odvijala neprekidno. Oblak su pratili deset dana, sve do Južne Amerike, što ukazuje da je proces trajao duže od nedjelju dana.

„Kada smo analizirali satelitske snimke, iznenadila nas je koncentracija formaldehida kakva do sada nije zabilježena. Poznato je da vulkani tokom erupcija ispuštaju metan, ali do sada nije bilo poznato da vulkanski pepeo može djelimično da očisti to zagađenje“, izjavio je doktor Marten van Herpen iz kompanije Acacia Impact Innovation, prvi autor studije.

Prema proračunima istraživača, vulkan je tokom erupcije ispustio oko 300 gigagrama metana, što odgovara godišnjim emisijama metana od preko dva miliona krava. Istovremeno, oblak je uklanjao oko 900 megagrama metana dnevno, količinu uporedivu sa dnevnim emisijama dva miliona krava.

Naučnici objašnjenje vide u neobičnoj kombinaciji vulkanskog pepela, morske vode i sunčeve svjetlosti. Kada sunčeva svjetlost padne na sitne čestice nastale mješanjem pepela i soli, oslobađaju se atomi hlora, koji su izuzetno reaktivni i sposobni da razlažu molekule metana. Ovaj mehanizam je ranije zapažen kod saharske prašine koja se mješa sa morskom solju iznad Atlantskog okeana, ali nikada ranije nije bio zabilježen u vulkanskom oblaku u stratosferi.

„Ono što je novo - i potpuno iznenađujuće - jeste da se isti mehanizam očigledno odvija i u vulkanskom oblaku visoko u stratosferi, gdje su fizički uslovi potpuno drugačiji“, rekao je profesor Metju Džonson sa Odsjeka za hemiju Univerziteta u Kopenhagenu, jedan od autora obje studije.

Metan trenutno čini oko trećinu ukupnog globalnog zagrijavanja i, iako ga je u atmosferi mnogo manje nego ugljen-dioksida, izuzetno efikasno zadržava toplotu - tokom perioda od 20 godina oko 80 puta više od CO2. Naučnici smatraju da bi bolje razumijevanje ovakvih prirodnih procesa moglo da pomogne u razvoju novih strategija za usporavanje zagrijavanja planete u bliskoj budućnosti.