Studija: šume su se teško oporavljale od drevnog zagrijavanja planete prije 56 miliona godina

Prije oko 56 miliona godina, tokom perioda intenzivnog zagrijavanja planete poznatog kao paleocensko-eocenski termalni maksimum (PETM), šume su izgubile veliki dio krošnji i trebalo im je više od 100.000 godina da se oporave, pokazuje studija objavljena 13. avgusta u časopisu Science.

Istraživanje su sproveli naučnici sa Prirodnjačkog muzeja okruga Los Anđeles, koji su analizirali fosilizovane ostatke listova iz basena Hana u južnom dijelu Vajominga. Na osnovu oblika ćelija na površini listova, tim je mogao da utvrdi koliko je sunčeve svjetlosti svaki list primao dok je rastao, jer listovi koji rastu u hladu imaju izduženije ćelije, dok su oni izloženi suncu kraći i okrugliji.

Na osnovu tih podataka, istraživači su izračunali gustinu šumskog pokrivača tokom čitavog perioda PETM-a. Na početku je šuma bujno rasla zahvaljujući povećanoj koncentraciji ugljen-dioksida u atmosferi, ali je taj rast bio kratkotrajan - krošnje su ubrzo izgubile oko 60 procenata lisnog pokrivača i ostale su oko 35 procenata manje guste u odnosu na početno stanje tokom čitavog preostalog perioda otopljavanja.

„Zemlja nikada nije doživjela ispuštanje ugljenika brzinom kojom mi to danas činimo. PETM nam pruža najbolji uvid u to kako klima i ekosistemi Zemlje reaguju na masovno ubacivanje ugljenika, prije nego što je čovjek počeo da preoblikuje planetu", rekla je Regan Dan, paleobotaničarka i koautorka studije.

Promjena klime uticala je i na sastav vegetacije - paprati su zamijenile široko lisnate srodnike brijestova, oraha i avokada, dok su biljke i zemljište skladištili manje ugljenika, a rijeke nosile više sedimenta. Prema procjenama tima, lisni pokrivač se nije vratio na prvobitnu gustinu sve do prije najmanje 55,7 miliona godina.

Naučnici upozoravaju da postoji zabrinjavajuća sličnost sa savremenim trendom - satelitski snimci su od osamdesetih godina prošlog vijeka pokazivali zelenilo usljed ljudskog uticaja na emisije ugljen-dioksida, ali su istraživanja pokazala da se taj obrazac oko 2000. godine preokrenuo na više od 90 procenata svjetske vegetacije.

Gabrijel Bouven, paleoklimatolog sa Univerziteta u Juti koji nije učestvovao u istraživanju, ocijenio je da događaji iz perioda PETM-a predstavljaju upozorenje o tome šta se može desiti danas. Naučnici napominju i da je savremeno ubacivanje ugljenika u atmosferu mnogo brže od onog tokom PETM-a, koje se odvijalo hiljadama godina, vjerovatno usljed vulkanskih erupcija, dok se danas šume dodatno suočavaju sa zagađenjem, krčenjem, fragmentacijom staništa i požarima.