Prečišćivači vazduha sa HEPA filterom mogli bi poboljšati moždane funkcije već poslije mjesec dana

Prema novom istraživanju objavljenom u časopisu „Scientific Reports“, odrasli stariji od 40 godina su nakon mjesec dana korišćenja HEPA prečišćivača vazduha kod kuće brže rješavali test izvršnih funkcija mozga - u prosjeku za 12 odsto.

Istraživanje je obuhvatilo 119 osoba starosti od 30 do 74 godine iz grada Somervila u američkoj saveznoj državi Masačusets, koji se nalazi uz dvije velike saobraćajnice, pa je izloženost saobraćajnom zagađenju vazduha tamo znatno veća nego u prosječnom naselju.

Učesnici su nasumično podijeljeni u dvije grupe. Jedna je mjesec dana koristila pravi HEPA prečišćivač, a zatim, poslije pauze od mjesec dana, lažni uređaj koji je izgledao i radio isto, ali nije imao filter za prečišćavanje vazduha. Druga grupa je uređaje koristila obrnutim redoslijedom.

Poslije svakog mjeseca učesnici su rješavali test koji je mjerio vizuelnu memoriju, brzinu motorike, mentalnu fleksibilnost i izvršne funkcije mozga - sposobnost planiranja, organizacije i prebacivanja pažnje između zadataka. Kod osoba starijih od 40 godina, koje su činile oko 42 odsto uzorka, dio testa koji mjeri mentalnu fleksibilnost i izvršne funkcije rješavan je u prosjeku 12 odsto brže poslije korišćenja pravog prečišćivača nego poslije lažnog, čak i kada su istraživači uzeli u obzir koliko su vremena učesnici provodili u zatvorenom prostoru i koliko im je test bio stresan.

Autori studije navode da ovo poboljšanje po obimu odgovara kognitivnim koristima koje ljudi dobijaju povećanjem svakodnevne fizičke aktivnosti, i da čak i mala smanjenja kognitivnih sposobnosti mogu biti povezana sa većim rizikom od smrti.

Izloženost zagađenju vazduha česticama povezuje se sa respiratornim, kardiovaskularnim i neurološkim oboljenjima poput Alchajmerove i Parkinsonove bolesti, a naučnici navode da zagađenje počinje izraženije da utiče na kognitivne funkcije upravo oko četrdesete godine života. Ljudi koji žive uz velike saobraćajnice izloženiji su zagađenju vazduha, a istraživači ističu da su tom riziku češće izloženi pripadnici manjinskih etničkih zajednica i osobe sa nižim primanjima.

U studiji je učestvovalo manje od deset osoba starijih od 60 godina, pa autori nisu mogli da procijene efekat kod te starosne grupe. Takođe nije jasno da li bi duže korišćenje prečišćivača dovelo do trajnijeg ili većeg poboljšanja, niti kojim tačno mehanizmom čist vazduh utiče na mozak - jedna od pretpostavki je da zagađenje smanjuje količinu bijele mase mozga, koja pomaže prenos električnih signala između moždanih ćelija. Istraživači najavljuju da će dalje ispitivati da li prečišćivači vazduha zaista štite bijelu masu mozga.