Personalizovana vakcina protiv raka pokazala uspjeh u kasnoj fazi ispitivanja melanoma

Farmaceutske kompanije Moderna i Merck saopštile su ove sedmice rezultate kasne faze kliničkog ispitivanja koji pokazuju da personalizovana vakcina protiv raka, nazvana intismeran, u kombinaciji sa postojećim lijekom smanjuje rizik od povratka melanoma. Rijec je o vakcini zasnovanoj na mRNK tehnologiji, koja se pravi posebno za svakog pacijenta.

Vakcina intismeran, poznata i kao individualizovana neoantigenska terapija, ne sprječava nastanak raka, već je namijenjena pacijentima koji su već bili liječeni kako bi se spriječio povratak bolesti. Zasniva se na istoj mRNK tehnologiji koja se koristi kod vakcina protiv kovida i novog mRNK lijeka protiv gripa, s tim sto ovdje tehnologija ne cilja virus nego rakave ćelije.

Za potrebe ispitivanja, vakcina je pravljena posebno za svakog pacijenta - proces je trajao oko šest sedmica. Istrazivaci su uzimali uzorak tumora, genetski sekvencirali ćelije i identifikovali mutacije zbog kojih rakave ćelije proizvode proteine zvane neoantigeni na svojoj površini. Vakcina zatim obučava imuni sistem da prepozna i napadne ćelije koje nose te neoantigene.

U ispitivanje je bilo uključeno 1.137 pacijenata sa uznapredovalim melanomom kojima je tumor hirurški uklonjen, ali je postojao visok rizik od povratka bolesti. Svi učesnici su primali pembrolizumab, imunoterapijski lijek koji takođe proizvode Moderna i Merck pod nazivom Keytruda. Oko polovine pacijenata je uz to primalo i intismeran, dok je druga polovina dobijala placebo, bez znanja pacijenata i ljekara ko je šta primio.

Prema saopštenju kompanija, pacijenti koji su primali obje terapije živjeli su duže bez povratka raka i duže bez pojave novih lezija van mjesta prvobitnog tumora u odnosu na one koji su primali samo pembrolizumab. Detaljni podaci jos nisu objavljeni, ali su rezultati opisani kao klinički značajni, a kompanije najavljuju da ce ih predstaviti na međunarodnom medicinskom skupu i dostaviti regulatornim tijelima.

Ranije ove godine objavljeni su rezultati ispitivanja srednje faze, prema kojima je kombinacija intismerana i pembrolizumaba smanjila rizik od povratka ili sirenja melanoma za 49 procenata nakon pet godina, u poređenju sa samostalnom primjenom pembrolizumaba.

Direktor Centra za rak Mejer pri Univerzitetu Vejl Kornel, Dzed Volcuk, koji nije učestvovao u ispitivanju, ocijenio je rezultate kao važno dostignuće. „Ovo nam govori da bi ono sto je prije 15 ili 20 godina moglo da se smatra naučnom fantastikom - da možemo da napravimo personalizovanu vakcinu na osnovu sekvenciranja tumora iz patološkog uzorka - moglo da uspori napredovanje melanoma“, rekao je Volcuk.

Melanom je najsmrtonosniji oblik raka koze i uzrok je oko 8.510 smrtnih slučajeva godisnje u Sjedinjenim Američkim Državama. Iako je ispitivanje obuhvatilo samo pacijente sa melanomom, stručnjaci smatraju da bi isti pristup mogao da se primijeni i kod drugih vrsta raka - personalizovane mRNK vakcine se već razvijaju za rak pankreasa, želuca, bubrega, bešike, debelog crijeva i pluća.