Otkriveno stotine skrivenih potresa na antarktičkom „ledniku sudnjeg dana“

Naučnici su otkrili više od 360 do sada neregistrovanih seizmičkih događaja ispod Antarktika, od čega 245 u blizini morske ivice ledenjaka Tvejts, poznatog kao „ledenik sudnjeg dana“. Otkriće je objavljeno u časopisu Geophysical Research Letters.

Riječ je o takozvanim ledenim zemljotresima - posebnoj vrsti potresa koji nastaju kada se veliki komadi leda odlome od ledenjaka i padnu u more. Kada se ti visoki, tanki ledeni bregovi prevrnu, snažno se sudare sa matičnim ledenjakom, što izaziva jake mehaničke vibracije tla koje se šire hiljadama kilometara od izvora.

Ova vrsta potresa prvi put je otkrivena prije više od dvije decenije na sjevernoj hemisferi, uglavnom u Grenlandu, gdje su takvi događaji dovoljno snažni da ih registruje globalna mreža seizmoloških stanica. Na Antarktiku su, prema ranijim istraživanjima, direktni dokazi o ledenim zemljotresima bili rijetki, jer su tamošnji događaji vjerovatno slabijeg intenziteta i nisu ih hvatale globalne mreže.

Za novo istraživanje korišćene su seizmičke stanice postavljene direktno na Antarktiku, čime je otkriveno više od 360 do sada nezabilježenih događaja. Najveći broj, oko dvije trećine, locirano je u blizini morske ivice ledenjaka Tvejts, dok je drugi klaster zabilježen u blizini ledenjaka Pajn Ajland, na 60 do 80 kilometara od obale, što znači da vjerovatno nisu izazvani prevrtanjem ledenih bregova.

Tvejts i Pajn Ajland su, prema podacima iz istraživanja, najveći pojedinačni izvori porasta nivoa mora na Antarktiku. Ukoliko bi se Tvejts u potpunosti raspao, to bi, prema procjenama, moglo podići globalni nivo mora za tri metra, a ledenjak ima i potencijal da se raspadne relativno brzo.

Najveći broj ledenih zemljotresa kod Tvejtsa zabilježen je između 2018. i 2020. godine, u periodu kada se ubrzao tok leda ledenjaka ka okeanu, što je potvrđeno i satelitskim posmatranjima. Za razliku od Grenlanda, gdje se učestalost potresa mijenja sa godišnjim dobima usljed temperature vazduha, kod Tvejtsa se kao mogući uzrok ubrzanja pominju promjene okeanskih uslova, čiji efekat još nije dovoljno razjašnjen.

Klaster potresa kod ledenjaka Pajn Ajland i dalje ostaje nejasan i, prema autoru istraživanja, zahtijeva dalja istraživanja. Otkriće bi, kako se navodi, moglo pomoći u odgovoru na pitanje o potencijalnoj nestabilnosti Tvejtsa usljed međusobnog dejstva okeana, leda i čvrstog tla ispod ledenjaka.