Naučnici zabrinuti: ose ovog ljeta gotovo nestale u Britaniji

Naučnici u Britaniji primijetili su da je ovo ljeto broj osa dramatično manji nego uobičajeno, a i one koje se pojavljuju su neobično male. Kao moguće uzroke navode kombinaciju toplotnih talasa, naglih promjena temperature i nedostatka hrane.

Biološkinja koja se bavi istraživanjem osa navodi da njeni studenti ne mogu da nađu dovoljno osa za eksperimente, a i profesionalni deratizeri potvrđuju da je ove godine broj poziva za uklanjanje gnijezda znatno manji nego lanjske godine, kada su mediji preplavile priče o „najezdi osa“.

Prema njenim riječima, proljeće 2026. je za ose počelo dobro - toplo i suvo vrijeme pogodovalo je novim maticama da osnuju gnijezda, što je najrizičniji period njihovog razvoja. Ipak, umjesto stabilnog vremena, uslijedili su neočekivani preokreti: izuzetno visoke temperature za to doba godine, praćene hladnim i vlažnim danima i nenadano hladnim noćima.

Takve vremenske ekstremne prilike, kako objašnjava, mogle su navesti matice da napuste gnijezda ili uginu, čime se smanjila početna populacija osa u odnosu na ono što bi proljeće obično donijelo. Nakon toga su uslijedili uzastopni toplotni talasi.

Insekti imaju granicu toplotne tolerancije poznatu kao kritični termalni maksimum, iznad koje dolazi do desikacije, mišićnih spazama i konačnog stupora. Kod pčela taj prag iznosi oko 49 stepeni Celzijusa, dok se kod osa procjenjuje na oko 45 stepeni, što ih može učiniti posebno osjetljivim na visoke temperature površine zemljišta zabilježene tokom ovogodišnjih toplotnih talasa u Britaniji, koje su na nekim mjestima premašile 50 stepeni.

Ose se inače smatraju izuzetno prilagodljivim vrstama - kao društveni insekti, imaju mehanizme termoregulacije, kao što je mahanje krilima radi rashlađivanja larvi, a njihova gnijezda imaju izolacione slojeve oko saća sa ležištima. Njihova ishrana je raznovrsna, što bi trebalo da ih zaštiti od neravnoteže u populacijama plijena.

Autorka istraživanja navodi i da su ose koje je primijetila ove sezone neobično male, što povezuje sa količinom i kvalitetom hrane koju su larve dobijale u ranom razvoju, jer se veličina odraslog insekta određuje još u tom periodu i ne mijenja se nakon preobražaja.

Prema njenim riječima, jedini nacionalni monitoring osa, poznat kao Big Wasp Survey, još nije započeo ovogodišnje uzorkovanje, tako da su dosadašnja zapažanja i dalje na nivou pojedinačnih iskustava, a ne potvrđenih podataka. Ipak, upozorava da bi, ukoliko se sumnje potvrde, nestanak osa mogao biti značajan problem, jer one imaju važnu ulogu u ekosistemima kao prirodni regulatori štetočina, oprašivači i razlagači organske materije.