NASA lansira teleskop Roman, koji će vidjeti 100 puta više neba od Hablovog teleskopa

Svemirski teleskop Nensi Grejs Roman, novi vodeći projekat NASA-e u astrofizici poslije Space teleskopa Džejms Veb, treba da poleti za dva dana sa Kejp Kanaverala. Naučne operacije trebalo bi da počnu u januaru 2027. godine.

Za razliku od Vebba, koji je namijenjen dubinskom proučavanju malih dijelova svemira, Roman je projektovan da brzo pregleda ogromne dijelove neba. Oba teleskopa registruju infracrvenu svjetlost, pa će naučnici moći da kombinuju njihova posmatranja i tako saznaju vise nego sto bi svaki teleskop mogao pojedinačno.

Roman ima ogledalo prečnika 2,4 metra, isto kao Hablov teleskop, i dva glavna naučna instrumenta. Koronagrafski instrument blokira i filtrira svjetlost zvijezda kako bi omogućio proučavanje planeta van Suncevog sistema i diskova oko njih, dok je Sirokougaoni instrument napravljen da ima osjetljivost Hablovih kamera, ali da snima površinu neba 100 puta veću.

Tokom vise od 30 godina rada, Habl je posmatrao oko 0,1 odsto noćnog neba. Roman, prema saopštenju, ima potencijal da cijelo nebo pregleda sa istom rezolucijom, sto ce omogućiti otkrivanje rijetkih objekata - od umirućih zvijezda i novootkrivenih planeta do jata galaksija.

Jedan od glavnih naučnih ciljeva misije jeste istraživanje tamne materije i tamne energije, dvije pojave koje cine gotovo cio sastav univerzuma. Univerzitet u Arizoni učestvuje u dva projekta koja finansira NASA - tim koji vodi profesorka Elizabet Kraus dobio je dva miliona dolara za razvoj metode mjerenja poznate kao kinematičko lensiranje, kojom ce se kombinovati Romanove slike sa spektroskopskim mjerenjima.

Drugi tim, koji vodi profesor Tim Ajfler, zadužen je za tumačenje kosmoloških posmatranja i izgradnju katalog galaksija na različitim udaljenostima. Za računarske resurse potrebne za tu obradu Ajflerova laboratorija je dobila 800.000 dolara, kao i dodatnih 2,4 miliona dolara tokom narednih pet godina za sprovođenje istraživanja.

'Ova infrastruktura ce nas odvesti od kataloga do kosmološkog tumačenja. Moći ćemo da odredimo koliko ima tamne energije i tamne materije u univerzumu', rekao je Ajfler, koji je i kosupredsjedavajuci kosmološke grupe u kojoj učestvuje vise od hiljadu naučnika sirom svijeta.

Koronagrafski instrument teleskopa koristiće maske, prizme, detektore, filtere i pokretna ogledala kako bi prigušio sjaj matične zvijezde i omogućio direktno snimanje obližnjih planeta i diskova oko njih - sto predstavlja važan korak naprijed u proučavanju planeta van Suncevog sistema, s obzirom na to da je većina do sada otkrivena indirektnim metodama.