Medijana obilježava 90 godina organizovanih istraživanja otvaranjem dokumentarne izložbe

Arheoloski lokalitet Medijana kod Nisa obilježava 90 godina organizovanih istraživanja, zaštite i prezentacije otvaranjem dokumentarne izložbe „Medijana 1936-2026. Identitet u trajanju“, koja ce biti dostupna posjetiocima naredne godine dana.

Na otvaranju je premijerno prikazana i 3D rekonstrukcija Konstantinove vile, koja posjetiocima dočarava izgled nekadašnje carske rezidencije. Nova arheološka istraživanja na lokalitetu pocece 5. septembra, u sjeverozapadnom dijelu kompleksa, u prostoru Sjeverne ranohrišćanske crkve i nekadašnjih vojnickih baraka, gdje raniji radovi nisu završeni.

Izlozba kroz 20 tematskih postera prikazuje istoriju istraživanja Medijane, od prvih otkrića i izgradnje muzejske zgrade prije Drugog svjetskog rata, preko ratnih i poslijeratnih godina, do velikih arheoloških otkrića i savremenih konzervatorskih poduhvata. Autorka izložbe je muzejska savjetnica i arheološkinja Vesna Crnoglavac, koja je posljednjih 26 godina posvetila istraživanju Medijane.

Crnoglavceva je podsjetila i na pljačku muzeja iz 1987. godine, kada su dva pljačkaša odnijela ostavu novca i skulpture. Zahvaljujuci saradnji policije i Interpola, dio predmeta pronađen je u privatnoj kuci u okolini Pirota, a dio u Minhenu, dok je novac bio predat saradniku pljačkaša u tom gradu. Taj događaj je, kako navodi, pokrenuo unapređenje sistema obezbjeđenja lokaliteta i muzejske građe.

Prva istraživanja Medijane započela su sredinom 19. vijeka, a značajnu ulogu imao je Feliks Kanic, koji je lokalitet otkrio i sproveo prva istraživanja. Osnivanjem Narodnog muzeja u Nisu 1933. godine počela su planska istraživanja, a tri godine kasnije na lokalitetu je podignuta muzejska zgrada. Narodni muzej u Nisu bio je pogođen u bombardovanju 1944. godine, kada je stradao veliki dio muzejskog fonda.

Veliko otkriće mermernih skulptura dogodilo se 1972. godine, dok je nova era istraživanja počela 2000. godine pod rukovodstvom tadašnjeg direktora Arheoloskog instituta u Beogradu Miloja Vasica i arhitektkinje Gordane Milosevic. Iste godine otkrivena je i prva ranohrišćanska crkva na lokalitetu, u kojoj je pronađeno polje sa Hristovim monogramom u mozaiku. Od 2012. godine lokalitet se dodatno uređuje - ograđen je prostor, podignuta zaštitna konstrukcija i uređene staze, a sprovedeni su i konzervatorski radovi na objektima koje je vrijeme oštetilo.