Kineska kompanija pokrenula redovnu kontejnersku liniju kroz Arktik

Kineska brodarska kompanija „Sea Legend“ pokrenula je redovnu kontejnersku liniju kroz Arktik, između kineskog Ningboa i britanskog Feliksstoua, koristeći Sjeverni morski put duž ruske obale. Ruta, nazvana „Polarni put svile“, skraćuje plovidbu sa uobičajenih četrdeset na oko dvadeset dana.

Servis, nazvan „China-Europe Arctic Express“, obuhvata sedam brodova kapaciteta od 1.528 do 4.890 kontejnera, koji će do početka oktobra obaviti osam sedmičnih polazaka na relaciji Ningbo-Feliksstou, uz dodatne evropske luke Roterdam, Vilhelmshafen i Gdanjsk. Plovidba preko Sueckog kanala traje četrdeset dana, a oko Rta dobre nade i do pedeset, dok je nova ruta brža čak i od željezničkog koridora Kina-Evropa, koji traje oko dvadeset pet dana.

Docent na Fakultetu bezbjednosti Univerziteta u Beogradu Nenad Stekić objašnjava da ruta ulazi u operativnu fazu, ali da za sada ne može zamijeniti Suecki kanal. Plovidba je moguća samo od avgusta do oktobra, kada se led povuče, mada se taj period polako produžava - arktički led se tokom zimskog vrhunca 2024. i 2025. smanjio za 5,8 procenata.

„Zbog sezonskog karaktera i ruskog nadzora, radiće se prije o dopunskoj ruti nego o zamjeni za Suec“, kaže Stekić. Ukupan obim tereta kroz Sjeverni morski put i dalje je zanemarljiv u poređenju sa Suecom, dok su velike zapadne kompanije poput Maerska, CMA CGM-a i Hapag-Lloyda praktično napustile tu rutu, navodeći rizik sankcija, troškove osiguranja i ekološke razloge. Posao je tako prepušten manjim, uglavnom kineskim operaterima.

Rizici uključuju manje pouzdanu satelitsku komunikaciju i GPS na visokim geografskim širinama, ograničene mogućnosti spasavanja, kao i preko petsto pomorskih incidenata zabilježenih na Arktiku u posljednjih deset godina. Prema podacima američke obalske straže, Rusija raspolaže sa preko četrdeset ledolomaca, što je ključno za plovidbu, jer poseduje sistem plovidbe, podatke o ledenim površinama i kapacitete za hitno spasavanje.

Norveška organizacija Bellona upozorava da razvoj arktičke plovidbe nosi rizik povećanih emisija crnog ugljenika i štete po krhki ekosistem, dok ruski plan vrijedan 1,8 biliona rubalja nema konkretne ciljeve za smanjenje tog uticaja. Moskva je, kako navodi Stekić, najavila i korišćenje tankera bez ojačanog trupa za prevoz nafte kroz Arktik, čime raste rizik od izlivanja.

Interesovanje za arktičku rutu poraslo je i nakon zatvaranja poljskog željezničkog čvora u septembru 2025, kada je zaustavljeno preko 130 vozova na relaciji Kina-Evropa sa teretom vrijednim 25 milijardi eura. Kina je 2018. u zvaničnom dokumentu o arktičkoj politici sebe prvi put označila kao „bliskoarktičku državu“, a nova redovna komercijalna linija predstavlja konkretizaciju te politike.