„Kamenovi gladi“ ponovo izronili iz rijeka u centralnoj Evropi zbog suše

Zbog suše koja je snizila nivo rijeka u centralnoj Evropi, na površinu su ponovo izronili takozvani „kamenovi gladi“ - stijene sa urezanim upozorenjima o niskom vodostaju koje generacije zapisuju vijekovima unazad.

Jedan od najpoznatijih ovakvih kamenova, uz rijeku Labu u naselju Oberposta, dijelu grada Pirna nedaleko od Drezdena u Njemačkoj, izronio je početkom avgusta. Na njemu su urezani zapisi o sušnim godinama, a najstariji datira iz 1707. godine. Slični kamenovi otkriveni su i u Leverkuzenu, gradiću južno od Kelna kod ušća jednog pritoka Rajne, kao i u selu Dolni Zleb blizu granice Češke i Njemačke.

Kamenovi se razlikuju po veličini, starosti i natpisima, ali najčešće nose inicijale imena, godinu, a ponekad i crtu koja označava nivo vode. Direktor Regionalnog muzeja u Dječinu u Češkoj, Vlastimil Pažourek, ranije je objasnio da je svrha zapisa bila i praktična - upozoravali su na rizike za budućnost, a naziv „kamen gladi“ podsjeća na to da su siromašni radnici koji su vukli i opsluživali brodove u vrijeme suše ostajali bez zarade.

Jedan od najpoznatijih natpisa nalazi se na kamenu u Dječinu, gdje je čamdžija i krčmar po imenu Majer 1904. godine urezao rečenicu koja u prevodu glasi: „Ako me vidiš, plači.“ Prema navodima istraživača Bernda Grosa, natpis je vjerovatno podsjećao na obližnji kamen sa porukom „Plakali smo, plačemo, i vi ćete plakati“. Majer je navodno tada postavio i točionicu piva i naplaćivao znatiželjnim turistima da vide kamen, zbog čega su se, kako je pisao tadašnji list Rajhenberger Cajtung, natpisi urezani u pješčar polako trošili od učestalog gaženja.

Kamen u Dječinu nosi ukupno 11 zapisa niskog vodostaja između 1868. i 1957. godine, a studija objavljena 2020. godine u časopisu Climate of the Past pokazala je da se ti podaci gotovo tačno poklapaju sa mjerenjima zabilježenim na drugim mjestima, uz razliku od svega nekoliko centimetara.

Pojava ovakvih kamenova, koji su u prošlosti bili vidljivi samo tokom rijetkih i izuzetno sušnih perioda, u posljednjim godinama postaje sve učestalija kako suše u centralnoj Evropi postaju izraženije.