Kako dabrovi pomažu u borbi protiv suše i požara

Naučnici u Velikoj Britaniji tvrde da vraćanje dabrova u prirodu može pomoći u pripremi za sušne periode, jer njihove brane zadržavaju vodu u pejzažu i sprječavaju širenje požara. Primjer se već vidi na imanju Holnikot u Somersetu, gdje je jedan dio zemljišta ostao zelen uprkos sušnom ljetu.

Dabrovi su u Britaniji izumrli u 16. vijeku, uglavnom zbog lova, ali su na imanju Holnikot ponovo naseljeni prije šest godina. Od tada su preobrazili mali vodotok u vlažnu livadu, koja djeluje kao oaza usred isušenog okruženja.

Stručnjaci ove životinje nazivaju inženjerima ekosistema - obaraju manja stabla, grade brane i kopaju kanale. Voda se zadržava iza brana, razliva preko dna doline i upija u okolno tlo, dok se talog i drvni ostaci nakupljaju, a močvarno bilje se učvršćuje. Tako nastaje mreža bara, kanala, močvara i vlažnih šuma koja duže zadržava vlagu u tlu tokom suše.

Istraživanje iz 2008. godine, sprovedeno u Nacionalnom parku Elk Ajlend u kanadskoj pokrajini Alberta, pratilo je vazdušne snimke tokom 54 godine. Utvrđeno je da broj aktivnih dabrovih nastambi objašnjava više od 80 procenata razlika u površini otvorene vode. U najsušnijoj godini istraživanja, 2002., močvare sa dabrovima imale su devet puta više otvorene vode od onih bez njih.

Slični rezultati zabilježeni su i u Britaniji. Istraživanje sprovedeno 2011. godine na intenzivno korišćenom pašnjaku u Devonu pokazalo je da je 13 brana sačuvalo oko milion litara dodatne vode, koja se postepeno oslobađala i tako usporavala oticanje poslije oluja, a održavala protok tokom suše. Novije istraživanje četiri divlje kolonije dabrova u istom kraju procijenilo je da njihove močvare zadržavaju više od 24 miliona litara vode.

Zadržavanje vode ima i dodatnu korist - pomaže da vegetacija ostane zelena i vlažna, pa je teže zapaljiva. Studija iz 2020. godine, koja je obuhvatila pet požara na zapadu Sjedinjenih Američkih Država, pokazala je da je vegetacija pored vodotoka u područjima sa dabrovim branama bila oštećena tri puta manje nego u sličnim područjima bez njih.

Stručnjaci ipak upozoravaju da dabrovi nisu pogodni za svaki vodotok, jer njihove aktivnosti mogu poplaviti obradivo zemljište, začepiti kanalizacione cijevi i oštetiti stabla. Zbog toga je u Engleskoj za svako puštanje dabrova u prirodu sada potrebna dozvola i plan upravljanja. Naučnici naglašavaju da dabrovi ne mogu sami riješiti sve probleme sa sušom i požarima, već da je potrebno i obnavljanje tresetišta, bara i močvara, kao i ponovno povezivanje rijeka sa poplavnim ravnicama.