Gravure na nojovim ljuskama stare 60.000 godina otkrivaju sofisticiran način razmišljanja drevnih ljudi

Ljudi koji su živjeli u južnoj Africi prije više od 60.000 godina gravirali su na ljuskama nojevih jaja složene geometrijske uzorke koji su bili daleko organizovaniji nego što se dosad mislilo. Istraživači sa Univerziteta u Bolonji otkrili su da su gravure slijedile dosljedne principe - mreže, paralelne linije, prave uglove i ponavljajuće oblike.

Arheolozi su na više lokaliteta u južnoj Africi pronašli stotine fragmenata ljuski nojevih jaja sa gravurama.Analiza 112 fragmenata sa tri lokaliteta - Dipkluf i Klipdrift u Južnoj Africi i Apolo 11 u Namibiji - pokazala je da ovi radovi nisu bili improvizovani, već planirani prema pravilima.

Koristeći geometrijske i statističke metode, tim je rekonstruisao pravce, uglove i putanje urezanih linija. Više od 80 odsto konfiguracija sadržavalo je dosljedne prostorne obrasce. Uglovi bliski 90 stepeni pojavljivali su se ponovljeno, kao i skupovi paralelnih linija. Složeniji dizajni ukljucivali su šrafirane trake, mreže i rombolike motive, sa dokazima rotacije, translacije i hijerarhijskih nivoa znakova.

"Ove gravure su organizovane i dosljedne, i pokazuju ovladavanje geometrijskim odnosima", objašnjava profesorka Silvija Ferara sa Odsjeka za klasičnu filologiju i italijanske studije Univerziteta u Bolonji, koja je koordinisala istraživanje. "Ne postoji samo proces ponavljanja znakova: prisutno je pravo vizuelno-prostorno planiranje, kao da su autori već imali cjelokupnu sliku u mislima prije nego što su je ugravirali."

Ljuske nojevih jaja vjerovatno su korišćene kao posude za nošenje ili skladištenje vode. Istraživači naglašavaju da je važnost gravura šira od značenja koje su pojedinačni znaci mogli imati - ona se ogleda u mentalnim sposobnostima potrebnim za kreiranje vizuelnih dizajna prema dosljednim pravilima.

"Naša analiza pokazuje da je Homo sapiens prije 60.000 godina već posjedovao izuzetnu sposobnost organizovanja vizuelnog prostora prema apstraktnim principima", kaže Valentina Decembrini, doktorantkinja na Univerzitetu u Bolonji i prva autorka studije. Sposobnost pretvaranja jednostavnih oblika u složene sisteme slijedeći definisana pravila predstavlja važan znak nastajuće apstraktne misli, ključan korak u evoluciji ljudskog saznanja.

Studija je objavljena u časopisu PLOS One u okviru projekta SAPIENCE - Simboli, Predpismenost i Evolucija Koda, kojim rukovodi profesorka Ferara u saradnji sa profesorkom Enzom Spinapolice sa Univerziteta Sapienca u Rimu.