Erupcija vulkana Toba prije 74.000 godina nije mogla da ugrozi opstanak ljudske vrste

Istraživači su analizirajući sedimente iz jezera u Keniji utvrdili da je najsnažnija vulkanska erupcija u posljednjih 2,6 miliona godina – izbijanje vulkana Toba na Sumatri prije 74.000 godina – izazvala hlađenje planete za samo pola stepena koje je trajalo manje od dvije godine, što pobija teoriju da je skoro istrijebila ljudsku vrstu.

Erupcija Tobe izbacila je hiljade kubnih kilometara magme za oko dvije sedmice, približno hiljadu puta više nego vulkan Pinatubo 1991. godine. Naučnici su dugo pretpostavljali da je mogla izazvati masovno hlađenje planete koje je ugrozilo preživljavanje naših predaka, objašnjava Jinheum Park, geolog sa Univerziteta Johannes Gutenberg u Maincu.

Park i kolege su tragove erupcije potražili u sedimentima sa dna jezera Chala, malog kraterskog jezera na granici Kenije i Tanzanije. Jezero je gotovo savršen klimatski zapisničar jer mu se duboka voda nikad potpuno ne preokreće, što ostavlja dno bez kiseonika i struja. Sedimenti se talože kao godišnji slojevi – svijetliji bogati silikatnim skeletima algi i tamniji sa sitnim česticama tla.

Vulkanske erupcije ubrizgavaju sumpor-dioksid u stratosferu, gdje postaje izmaglica sitnih kapljica koja odbija sunčevu svjetlost nazad u svemir. Ali ovaj efekat prestaje da radi kad erupcija prođe određenu jačinu – veći sulfatni aerosoli se brže talože jer su teži, što ih čini manje efikasnim u rasipanju sunčevog zračenja.

Procjene Tobinog sumpora su toliko varirale da su kompjuterski modeli prikazivali erupciju kao bilo skoro izumiranje ljudske vrste bilo blagi problem za naše pretke, zavisno od unesenog broja. Timin pepeo u Chali je nevidljiv golim okom – naučnici su ga pronašli rastvarajući mulj i brojeći mikroskopske staklene krhotine, ostatke rastopljene magme koju je erupcija raspršila u ultra-sitnu prašinu.

Sloj pepela u sedimentima jezera debeo je samo 0,3 milimetra, tanji od lista papira. Analiza 450 godina mulja oko tog sloja pokazala je da su efekti erupcije bili kratkoročni i umjereni, što pokazuje da čak ni najveća poznata vulkanska erupcija novijeg geološkog doba nije mogla ugroziti ljudsku vrstu.