Istekao period fleksibilne primjene EES-a, moguće duže gužve na granicama sa EU

Period fleksibilne primjene Evropskog sistema za ulazak i izlazak (EES) istekao je 6. septembra, čime se ponovo otvara pitanje da li putnike na granicama Evropske unije očekuju duže kontrole i veće gužve. Evropska komisija do sada nije produžila mogućnost privremene obustave dijela kontrola.

EES registruje državljane zemalja van Evropske unije prilikom ulaska i izlaska iz šengenskog prostora, prikupljajući biometrijske podatke - otiske četiri prsta desne ruke i fotografiju lica. Sistem se odnosi na putnike koji nemaju državljanstvo neke od zemalja EU, kao ni Islanda, Lihtenštajna, Norveške ili Švajcarske, a boravak im je ograničen na 90 dana u periodu od 180 dana.

Avio-kompanije, aerodromi i turistički sektor tražili su da fleksibilniji režim primjene ostane na snazi do kraja 2026. godine, upozoravajući da bi potpuna primjena sistema mogla dovesti do dodatnih zadržavanja na graničnim prelazima. Slične zahtjeve uputili su britansko turističko udruženje Abta i Međunarodno udruženje vazdušnog saobraćaja (IATA), navodeći da je ublažena primjena pravila tokom ljeta pomogla da se izbjegnu veća kašnjenja putnika.

Evropska komisija je saopštila da je u kontaktu sa državama članicama kojima je potrebno dodatno vrijeme za prilagođavanje pojedinih graničnih prelaza i da će im pružiti podršku tokom tog procesa. Prema navodima „Gardijana“, pojedine zemlje EU zadržaće određena ograničenja u primjeni biometrijskih kontrola i nakon isteka fleksibilnog perioda.

Za građane Bosne i Hercegovine ova promjena je posebno važna jer državljani BiH bez regulisanog boravka u EU podliježu EES-u prilikom prelaska granice, najčešće ka Hrvatskoj. Granična policija BiH je još u junu upozorila da na pojedinim privremenim međunarodnim graničnim prelazima - Vinica, Subašići i Vir - ne postoje tehnički uslovi za obradu putnika prema EES proceduri, zbog čega su ti putnici usmjeravani na prelaze koji imaju odgovarajuću opremu.

Hrvatski autoklub navodi da se EES primjenjuje na graničnim prelazima prema Bosni i Hercegovini, Srbiji i Crnoj Gori, uz uzimanje četiri otiska prstiju i fotografije lica. Prema podacima koje prenosi Financial Times, broj propuštenih avionskih konekcija tokom ljeta se udvostručio zbog dugih graničnih kontrola.

Evropska komisija tvrdi da sistem donosi bezbjednosne koristi, navodeći da je do kraja jula registrovano više od 145 miliona ulazaka i izlazaka, a početkom avgusta taj broj je premašio 150 miliona. Putnicima se savjetuje da prilikom planiranja putovanja računaju na moguća duža čekanja, posebno na prometnijim graničnim prelazima.