Četiri raširena mita o ugljenim hidratima i šećeru u krvi

Stručnjaci za ishranu upozoravaju da se oko ugljenih hidrata i njihovog uticaja na šećer u krvi održalo nekoliko zabluda koje mogu više da odmognu nego pomognu ljudima koji pokušavaju da kontrolišu glikemiju. Dijetetičarka i edukatorka za dijabetes Erin Palinski-Vejd objašnjava šta istraživanja zaista pokazuju.

Jedan od najčešćih mitova jeste da osobe sa dijabetesom uopšte ne bi trebalo da jedu ugljene hidrate. Prema riječima Palinski-Vejd, ne postoje naučni dokazi da je njihovo potpuno izbacivanje neophodno za uspješnu kontrolu dijabetesa. Naprotiv, redovno konzumiranje minimalno prerađenih ugljenih hidrata bogatih vlaknima - poput cijelog voća, graha i sočiva - može da poboljša dugoročnu regulaciju šećera u krvi i smanji rizik od srčanih oboljenja. Američko udruženje za dijabetes preporučuje da osobe sa ovom bolešću daju prednost složenim ugljenim hidratima, uključujući cijele žitarice.

Drugi mit se odnosi na to da je važno samo brojati ugljene hidrate, bez obzira na njihovu vrstu. Jednostavni ugljeni hidrati iz visoko prerađenih namirnica, poput pakovanih grickalica, keksa i pekarskih proizvoda, brzo se probavljaju i mogu izazvati nagli skok šećera u krvi. Složeni ugljeni hidrati iz cijelih žitarica, mahunarki i voća razgrađuju se sporije, pa glukoza postepenije ulazi u krvotok. Stručnjaci savjetuju da se izvori ugljenih hidrata bogati vlaknima kombinuju sa proteinima ili zdravim mastima, što usporava probavu i doprinosi dužem osjećaju sitosti.

Treće uvjerenje koje treba napustiti tiče se proizvoda sa oznakom „bez šećera“. Takva namirnica može i dalje biti visoko prerađena, siromašna vlaknima ili sadržavati brašno, skrob i mlijeko, koji takođe mogu povisiti nivo glukoze. Oznaka „bez šećera“ ne znači nužno da proizvod ne sadrži ugljene hidrate.

Četvrti mit je da slatko voće, poput banana i grožđa, treba izbjegavati zbog navodno prevelike količine šećera. Iako voće sadrži ugljene hidrate i prirodne šećere, ono istovremeno donosi vlakna, vodu, vitamine, minerale i antioksidanse. Zahvaljujući očuvanoj strukturi i vlaknima, cijelo voće utiče na nivo glukoze drugačije od voćnog soka i prerađenih proizvoda na bazi voća, a pojedina istraživanja povezuju veći unos cijelog voća sa nižim nivoom glukoze natašte.

Palinski-Vejd predlaže jednostavno pravilo prema kojem se tanjir dijeli na tri dijela, uz napomenu da potrebe zavise od osobe do osobe i da raspored treba prilagoditi sopstvenom zdravstvenom stanju.

Prema stručnjacima, za dugoročnu regulaciju šećera u krvi važnija je ravnoteža i dosljednost nego kratkotrajna restriktivna dijeta. Drastično smanjenje ugljenih hidrata može brzo da sniži tjelesnu težinu, ali se početni gubitak najčešće odnosi na vodu, a ne na masno tkivo, dok prestrogo ograničavanje kod nekih ljudi izaziva glad, manjak energije i pojačanu želju za izbačenim namirnicama. Zbog toga se preporučuje da osobe sa dijabetesom plan ishrane oblikuju u saradnji sa ljekarom ili nutricionistom, u zavisnosti od terapije, fizičke aktivnosti i ciljanih vrijednosti glukoze.