Kuga je kosila cijele porodice hiljadama godina prije Crne smrti

Analiza drevne DNK pokazala je da je kuga ubijala lovce-sakupljače u Sibiru prije 5.500 godina, mnogo prije nego što su gradovi i buve stvorili uslove za velike epidemije poznate iz srednjeg vijeka.

Međunarodni tim naučnika proučavao je drevnu DNK iz ljudskih ostataka pronađenih na četiri sahranjivanja lovaca-sakupljača u oblasti Bajkalskog jezera u istočnom Sibiru. Sekvenciranjem genetskog materijala sačuvanog u zubima, istraživači su rekonstruisali drevne bakterijske genome i identifikovali ranije nepoznate oblike bakterije koja izaziva kugu.

Rezultati, objavljeni u časopisu Nature, pokazuju da je bakterija Yersinia pestiš pronađena kod 18 od 46 testiranih osoba - dakle kod skoro 40 odsto ispitanih, što je veći procenat nego na pojedinim srednjovjekovnim grobljima žrtava kuge.

„Da li su najraniji oblici kuge bili blagi ili opasni bilo je predmet rasprave, ali naši nalazi pokazuju da su ovi drevni sojevi već tada bili izuzetno smrtonosni", rekao je glavni autor studije Eske Vilerslev, profesor na Univerzitetu u Kopenhagenu i Univerzitetu Kembridž.

Na dva najveća groblja istraživači su primijetili neobično veliki broj djece i mladih tinejdžera među umrlima, što je arheolozima decenijama predstavljalo zagonetku. Radiokarbonsko datiranje pokazalo je da su mnoge smrti nastupile u kratkom vremenskom razmaku, a u pojedinim slučajevima izgleda da su zajedno umrli braća i sestre, kao i roditelji sa djecom.

„Neobično veliki broj djece i kratak vremenski period bili su prava zagonetka koju pokušavamo da riješimo od devedesetih godina. Otkriće da je kuga bila uzrok je izvanredno, ali sada sve ima smisla", izjavio je arheolog Andžej Veber sa Univerziteta Alberta, rukovodilac Projekta arheologije Bajkala.

Naučnici su u drevnim sojevima bakterije pronašli i poseban genetski faktor koji proizvodi toksin i može izazvati preterano jaku imunsku reakciju organizma, čineći infekciju znatno opasnijom. Prema riječima Martina Sikore, vanrednog profesora na Univerzitetu u Kopenhagenu, ovo otkriće mijenja dosadašnje shvatanje da su najraniji sojevi kuge bili manje smrtonosni jer još nisu mogli da se prenose putem buva i glodara.

Nalazi dodatno podupiru teoriju da se kuga prvobitno pojavila u centralnoj ili sjeveroistočnoj Aziji, odakle se kasnije proširila po Evroaziji preko populacija divljih glodara. Arheološki dokazi pokazuju da su lovci-sakupljači sa Bajkala bili u bliskom kontaktu sa suslicima, velikim glodarima koji i danas mogu prenositi kugu, pa naučnici pretpostavljaju da je bolest u pojedinim slučajevima na ljude prešla direktno sa ovih životinja.