Arktički ugljenik iz permafosta većinom ostaje zarobljen na morskom dnu

Otapanje arktičkog permafosta oslobađa drevni ugljenik u okean, ali nova istraživanja pokazuju da se najveći dio tog materijala zarobljava na morskom dnu umjesto da se pretvara u gasove staklene bašte. Samo oko deset odsto ugljika sa kopna mikroorganizmi pretvaraju u ugljen-dioksid.

Naučnici sa instituta Alfred Wegener i centra MARUM sa Univerziteta u Bremenu ispitali su uzorke sedimenata prikupljene blizu ostrva Herschel u Kanadi. Analiza je otkrila da morski mikroorganizmi preferiraju svježi ugljenik iz okeana, poput ostataka algi, dok stariji ugljenik iz permafosta uglavnom ostaje netaknut na morskom dnu.

Arktički permafrost sadrži oko 1.300 gigatona organskog ugljika na kopnu, dok je dodatnih 400 gigatona uskladišteno u okeanskim sedimentima i riječnim deltama. Kako se planeta zagreva, Arktik se zagrijava brže od bilo kojeg drugog regiona, što uzrokuje otapanje smrznutog tla i eroziju obale.

Doktor Manuel Ruben, glavni autor studije objavljene u časopisu Nature Geoscience, navodi da trenutno do 0,02 gigatone ugljika godišnje ulazi u more. Prognoze pokazuju da bi taj protok mogao porasti za 70 do 150 odsto do 2100. godine. Do sada nije bilo jasno koliko se od toga oslobađa u atmosferu, a koliko ostaje zarobljeno.

Istraživači su analizirali jezgra sedimenata koja sadrže slojeve materijala taloženog tokom otprilike pedeset godina. Mjerenja izotopa ugljnika u vodi između čestica sedimenta pokazala su odakle potiče materijal koji su mikroorganizmi razgradili. Izotop ugljenik-13 otkriva da li su organizmi konzumirali ugljenik sa kopna ili iz mora, dok ugljenik-14 pokazuje njihovu preferenciju za svježim ili starim materijalom.

Profesorka Gesine Mollenhauer, geohemičarka sa instituta AWI, objašnjava da bakterije u sedimentu djeluju kao "gurmani" koji biraju svježi ugljenik iz nedavnih ostataka algi umjesto starog ugljika iz permafrostnih naslaga. Ta selektivnost znači da otapanje permafosta možda doprinosi manje atmosferskim gasovima staklene bašte nego što se ranije strahovalo.

Istraživači ipak naglašavaju potrebu za daljim proučavanjem, jer dio organskog ugljika iz permafosta možda biva razgrađen prije nego stigne do morskog dna. Potpuna slika o sudbini arktičkog ugljika još uvijek nije u potpunosti jasna.